İslam Devletinde Vergi Sistemi

Tarih boyunca her devletin kendi içinde bir sistemi olduğu gibi, peygamberlerin kurduğu devletlerin de bir sistemi mevcuttu. Fakat peygamberlerin kurdukları sistem aynı zamanda Allah’ın insanlar üzerinde uygulanmasını istediği sistemdi.

İslam Devletinde Vergi Sistemi
İslam Devletinde Vergi Sistemi Admin
Bu içerik 61 kez okundu.
Reklam

İslam Devletinde Vergi Sistemi 
 
Bunlardan en önemlisi ve yeryüzüne en çok yayılanı olan İslamiyetin kısaca getirdiği kanunları inceleyerek yazımıza başlayacağım. Daha sonra bu sistem içerisindeki vergi ve ekonomi modeli hakkında kısa bir konuşma yapacağım. 
 
İslamiyetin Doğuşu ve Kanunları 
 
Bilindiği gibi İslamiyet, Allah Resulü tarafından insanlara tebliğ edilmeye başlandığında, henüz bir sistem belli değildi. İslamın kendine has sistemi zamanla insanlar üzerinde oturtulmaya başlanmıştır. Çoğu yeni kural insanlara yavaş yavaş sindirilmesiyle daha kalıcı olmuştur. (Örneğin; içki yasağı, zekat ve hac vb.) 
 
İslamiyet kuralları, Allah’ın kitabı Kuran- Kerim ve Rasulullah’ın sünneti ile belirlenmiştir. Bu kurallardan en önemlisi tevhid dersek yanlış olmaz diye düşünüyorum. Tevhid kısaca Allahı birlemektir. Hiçbir canlı ve cansız varlığı onunla eş tutmamak, onun kurallarını insanların kendi uydurdukları kurallarla değiştirmemek ve değişen kurallara karşı çıkmaktır. Günümüzde çoğu insanın farkına varmadan yaptığı şey budur.( bakınız: tarikatların birçoğu,) 
 
Allah’ın ve Resulünün kurduğu bu mükemmel sistem, İslam topraklarının genişlemesiyle bir süre daha tam manasıyla uygulanabilmişti. Bununla birlikte toprakların genişlemesi ve zamanın değişmesiyle farklı tipte sorunlar başgösterse de sistem korunabilmiştir. (Bakınız: hülefa-i raşidin dönemi) Bu mükemmel sistem üzerinde insanların yaşamı ve sınırları vs. birçok konu belirlenmişti. Pek tabii ki bu sistem üzerinde ekonomi çarkının da belirlenmiş olması gerekmekteydi ve öyle de oldu.  
 
İslamda Ekonomi 
 
İslamiyet kendi kurduğu kanunlarla, kendinden önceki bozuk sistemlerin hepsini iptal etmişti. Bu kanunlar hayatın her alanında geçerli olan kanunlardır. Bunların içersinde ekonomik düzenlemeler de mevcuttur. Örnek vermek gerekirse; cahiliye döneminde alınan gümrük ve pazar yeri vergisi (meks) hadislerle iptal edilmiştir. Ayrıca İslamiyette zekat, fey, cizye ve haraç adında vergiler bulunmaktadır. Tabi tüm bu vergilerden önce İslamın vergide adalet ilkesinin bulunduğunu söylemekte de yarar vardır. Vergide adalet ilkesi İslâm âlimlerinin üzerinde ısrarla durduğu en önemli konulardan biridir. Bunun için vergi miktarının belirlenmesinde toprağın verimliliği, sulanabilirliği, tüketim merkezlerine veya pazarlara olan yakınlığı, ürünün cinsi gibi unsurların dikkate alınması, vergilendirmede mükellefin ödeme gücünün göz önünde tutulması, tahsildarların keyfî uygulamalarına izin verilmemesi, vergi toplama masraflarının mükellefe yükletilmemesi, mükelleflere zulmedilmemesi, vergi memurlarının ahlâklı kişiler arasından seçilmesi gibi uygulama ilkeleri benimsenmiştir. Tüm bu bilgilendirmeden sonra gelelim vergi çeşitlerinin incelenmesine… 
 
İslamda Vergiler 

 
Zekat; İslam alimlerinin birçoğu zekatı vergi olarak görmezler.( bana göre haklı nedenlerle…) Bunun en önemli nedeni ise zekatın ibadet olmasıdır. Fakat toplumun ekonomik işleyişiyle alakalı olduğu için yine de inceleyelim. 
Geniş anlamıyla zekâtta umumi görüş ziraî ürünler ve madenler dahil bütün mallarda nisab miktarının bulunduğu yolundadır. Zekâta tâbi mallardaki nisab oranları üç grupta toplanabilir. Para ve ticarî mallar gibi üzerinden bir yıl geçmesi şart olan mallar kırkta bir (% 2,5) oranında vergiye tâbidir. Hayvanların zekâtı da bu grupta kabul edilebilir. Yıl şartı bulunmayan ziraî ürünlerde ise % 10 oranı belirlenmekle beraber üretim için yapılan harcamaya bağlı olarak bu oran % 5’e düşebilir. Üçüncü grup ise oranı tartışılan madenler ve deniz ürünleridir. Bunların diğer mallar gibi kırkta bir oranına tâbi olduğunu söyleyenlerin yanında ister karadan ister denizden çıkarılsın madenlerin beşte bir oranında (% 20) vergilendirileceği görüşünü ileri sürenler de vardır. 
 
Kur’an’da zekât, ganimet ve sadakayla ilgili âyetlerde görüldüğü üzere vergi vb. malî yükümlülüklere işaret eden âyetler genel hükümleri ortaya koyar; ganimet dışında vergi oranlarına ilişkin bir hükme rastlanmaz. Vergi oranları Resûlullah’ın emir ve uygulamalarıyla yerleşmiştir. Kur’an’da zekâtın gayesi ve cebren alınabileceği (et-Tevbe 9/103), zekât gelirlerinin harcanacağı yerler (et-Tevbe 9/60), zekâtın nelerden verileceği (el-Bakara 2/267) belirtilmiştir. Zekâtla ilgili oranların ve tahsil dönemlerinin belirlenmesiyle vergi teşkilâtının da gelişmeye başladığı görülmektedir. 
 
Fey: İslâm devletinin gayri müslim tebaadan aldığı cizye, haraç ve ticaret malları vergilerinin ortak adı. 
 
Humus: Sözlükte “beşte bir” anlamına gelen humus kelimesi, İslâm hukuku literatüründe ganimetlerden ve bu hükümde olan mallardan kamu adına, belirli alanlarda sarfedilmek üzere alınan beşte birlik (yüzde yirmilik) payı ifade eder. 
 
Cizye: İslâm devletindeki gayri müslim tebaanın erkeklerinden alınan baş vergisi. Cizye “kâfi gelmek; karşılığını vermek, ödemek” mânasındaki cezâ masdarından türemiş bir isim olup İslâm literatüründe tebaadan olan gayri müslimlerin ödedikleri vergiye, harbî olanlardan ayrı tutulmalarına, can ve mal güvenliğine kavuşturulmalarına karşılık sayıldığı için bu ad verilmiştir. 
 
Öşür: Sözlükte “onda bir” anlamına gelen uşr (çoğulu uşûr, a‘şâr) kelimesinin Türkçeleşmiş şekli olan öşür fıkıhta toprak ürünlerinden tahsil edilen zekâtı ifade eder.  
 
Haraç: Ehl-i küfre ait iken İslâm ordusu tarafından zorla fethedilen topraklardaki gayrimüslimlerden alınan vergidir. İslâm Devleti bu toprakları eski gayr-i müslim sahiplerinin elinde bırakır. Müslüman olmadıkları sürece şahısları için "cizye", müslüman olsun veya olmasınlar, arazileri içinde "harac" koyar. 
 
Tüm vergiler Halife ve alimler kurulu tarafından oransal olarak, günün ve bölgenin şartlarına göre değiştirilebilirken, zekat değiştirilemez. Çünkü zekatı değiştirme veya almama yetkisi allahtan başka kimsede yoktur.

 

Finans Gazetesi

Telegram: https://t.me/diptenalanadam

İslam Devletinde Vergi Sistemi İslamiyetin Doğuşu ve Kanunları İslamda Ekonomi İslamda Vergiler islamiyet ve vergiler
Reklam
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
BLOCKCHAİN (BLOK ZİNCİRİ ) NEDİR?
BLOCKCHAİN (BLOK ZİNCİRİ ) NEDİR?
Enjin Coin (ENJ) Kripto Parası Nedir?
Enjin Coin (ENJ) Kripto Parası Nedir?